MAKALELER-11

İNGİLTERE HÜKÜMETİNİN KAMU HİZMETLERİ TEFTİŞ POLİTİKASI
ÖZET ÇEVİRİ (*)

Çeviren: Baran ÖZEREN
Sayıştay Uzman Denetçisi

Kamu parasının ve kamu hizmetleri sunumunun özel hesapverme sorumluluk biçimleri ve standartları bulunmaktadır. Teftiş mekanizması kamu hizmetlerinin geliştirilmesine önemli ölçüde katkı sağlar ve kamu kaynaklarının sevk ve idaresi hususunda güvence verir.

İngiltere hükümeti bu politika belgesiyle, halka güvence verilmesinde ve kamu hizmetlerinin gelişimine destek sağlanmasında kullanıcı odaklı ve etkinlik hedefli bir teftişe duyduğu güveni açıklamaktadır:

Teftişin Tanımı
Kamu hizmetlerinin teftişi (inspection) kurum dışı bir inceleme/gözden geçirmedir (external review). Teftiş;
• hizmet verenlerden (service providers) bağımsız olarak yapılmalı,
• hizmetlerin güvenli (safe) ve gerektiği (proper) biçimde sunulduğuna dair bakanlara (ministers) ve kamuya güvence vermeli,
• hizmetlerin iyileştirilmesine katkı sağlamalı,
• kamuoyuna rapor sunmalı,
• harcanan paraya değmelidir (deliver value for Money).

Hükümet; kamu hizmetlerinin standartlarının yerine getirilip getirilmediği konusunda güvence verme ve bu hizmetlerin gelişimine katkıda bulunma potansiyeli olan ve maliyetinden daha fazla yarar sağlanabilecek alanlarda, bir teftiş süreci olması gerektiği tavsiyesinde bulunmaktadır.

Teftişin İlkeleri
İngiltere Hükümeti’nin Kamu Hizmetlerinin Teftiş Politikası dokümanında yer alan teftiş ilkeleri; teftiş yapanlardan (inspection providers) ve teftişi finanse eden bakanlıklardan şunların beklendiğini göstermektedir:

Kamu hizmetlerinin teftişi;
1. iyileştirme amaçlı olmalıdır.
Müfettiş grubunun teftiş edilmekte olan hizmetin iyileşmesine katkıda bulunmak üzere açık ve belirgin bir ilgisi bulunmalıdır. Bu husus teftişin ilgi alanını, metodunu, raporlamasını ve izlenmesini yönlendirmelidir. Müfettiş, tavsiyeleri geliştirirken, iyi performansı tanımalı ve aksaklıklarla, uygun şekilde ilgilenmelidir. Teftiş; kamu kurumlarının sektörlerindeki reformların seyrini daha çabuk biçimde anlamalarını ve gerekli düzeltmeleri yapmalarını sağlayacak verileri ve bilgileri üretmeyi amaçlamalıdır.

2. çıktılara odaklanmalıdır.
Çıktılara odaklanma, teftişin kurum içi yönetim düzenlemelerine yoğunlaşmak yerine, hizmettin son kullanıcıları için üretilmesiyle ilgilenmek anlamına gelir.

3. hizmetten yararlananın perspektifinden bakmalıdır.
Teftiş; kurum içi yönetim düzenlemeleri kadar, hizmetten yararlanacak olanların tecrübelerine yoğunlaşılarak yapılmalıdır. Teftiş yeniliği ve farklılığı özendirmeli ve yalnızca hukuka uygunluk temelinde (compliance-based) şekillendirilmelidir.

4. risklerle orantılı olmalıdır.
Müfettişler, zaman içinde hizmeti sunanların performans kalitesine göre ileride yapılacak teftişin kapsamını değiştirmelidir. Örneğin; teftişe ayrılan kaynakları en riskli alanlara yoğunlaştırmak bakımından, iyi performans gösterenler, daha az teftiş edilmelidir.

5. yöneticilerin öz-değerlendirme yapmasını özendirmelidir.
Müfettişler titiz bir öz-değerlendirme yapma hususunda yöneticileri teşvik etmelidir. Müfettişler yöneticiler tarafından yapılan öz-değerlendirmelerin sonuçlarını irdelemeli, teftiş sürecinde bu sonuçları dikkate almalı ve bunlar için karşılaştırmalı kıyaslar (benchmarks) bulmalıdırlar.

6. mümkün olduğunca, objectif kanıtlardan yararlanmalıdır.
Müfettişler tarafsız kanıtlardan yararlanmalıdırlar. Nitel ve nicel kanıtlar sağlam bir temele dayalı (validated) ve inandırıcı (credible) olmalıdır.

7. karara varırken yararlandığı (judgement) kriterleri açıklamalıdır.
Müfettişler kararlarını şekillendirmede yararlandıkları kriterleri açıklamalıdırlar.

8. süreçler bakımından şeffaf olmalıdır.
Müfettişler (iş görme) süreçleri bakımından şeffaf olmalı, şikayetler üzerine ciddiyetle eğilmeli ve sağlıklı bir kalite güvence süreci sergileyebilmelidirler.

9. teftiş kurulunki de dahil, performansa gereken dikkati göstermelidir.
Müfettişler, kendilerinki de dahil olmak üzere, performansa gereken dikkati göstermelidir:
• Teftiş hizmetin verimli ve etkin bir biçimde sunulmasını uygulamaya koyacak düzenlemeler bulunduğunu anlamaya özen göstermeli,
• Teftiş, teftiş edilenlerin maliyeti de dahil, kendi maliyeti ile mütenasip yararlar ürettiğini gösterebilmelidir.
• Teftiş Kurulları, yüksek maliyet etkinliği bulunan ve teftiş edilenlerin işyükünü azaltacak olan alanlarda, farklı kurumların benzer problemleriyle ilgili (cross-cutting) konularda birlikte çalışma kapasitesini gelişmeye çalışmalıdır.

10. tecrübelerden, düzenli aralıklarla, ders çıkarmalıdır.
Müfettişler, daha fazla etkinleşmek için, düzenli aralıklarla deneyimlerinden ders çıkarmalıdırlar. Bu husus, geliştirilmeye çalışılan kamu hizmetinin sunucuları üzerinde yaratılan etki değerlendirilmek ve iyi uygulama örnekleri diğer müfettişlerle paylaşılmak suretiyle, gerçekleştirilebilir.

Teftiş Raporlaması

Müfettişler, güvence sağlamanın ayrılmaz bir parçası olarak kamuoyuna rapor sunmalıdırlar.
• Teftiş raporları, aksine bir gerekçe bulunmadıkça, örneğin, kamusal raporlamanın kamu çıkarlarına en iyi şekilde hizmet etmediği ya da Bakana hassas bir politika tavsiyesinde bulunulması durumunda, kamusal etki alanında (public domain) değerlendirilmelidir.
• Müfettişlerin kamusal etki alanı içindeki kararlarıyla ilgili kriterlerin de yürürlüğe konması ve bu kriterlerin nasıl geliştirileceği ve zaman içinde nasıl değiştirileceği konusunda danışmaya açık olması gerektiği hususları izlenmelidir.
• Teftiş raporları, nasıl iyileştirileceği konusunda yapıcı tavsiyelerde bulunmak suretiyle, yetersiz performans gösterenleri veya hizmet sunumundaki başarısızlıkları tespit etmelidir.
• Teftiş Kurulları, kabul edilen tavsiyelerin gerektiği şekilde uygulamaya konulup konulmadığını belirlemek ve hedeflenen etkilerin yaratılıp yaratılmadıklarını anlamak üzere, makul bir izleme çalışması gerçekleştirmelidir.
• Teftiş raporları; hizmetin son kullanıcıları için erişilebilir olması bakımından
? Özlü,
? Açık
? Kanıta dayalı
? Kolay anlaşılır biçimde yazılmış olmalıdır.
• Müfettişler, teftiş edilen kurumlarla ve halkla iletişimi geliştirmek için bulgularının ve derecelendirmelerinin (ratings) raporlanmasını mümkün olduğunca, ortak bir sistem içinde yapmalıdırlar.

* İNGİLTERE Kamu Hizmetleri Reform Ofisi’nin “The Goverment’s Policy on Inspection of Public Services” başlıklı dokümanından çevrilmiştir.